Tâm thần phân liệt: nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Đánh giá

Tâm thần phân liệt: nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

1. Định nghĩa bệnh tâm thần phân liệt

Tâm thần phân liệt (TTPL) là một bệnh loạn tâm thần nặng, tiến triển thong thả , duyên do hiện chưa rõ, có nhiều thể lâm sàng khác nhau . Chúng được mô tả qua các hội chứng dương tính, âm tính, rối loạn cảm hứng , suy giảm di chuyển nhận thức và khởi hấn . Bệnh ảnh hưởng xấu làm suy giảm và rối loạn anh tài tư duy, cảm hứng , hành vi và các chức năng xã hội và nghề nghiệp. Bệnh diễn tiến kinh niên và gây tốn kém cho gia đình và xã hội.

2. Triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt

  • Hoang tưởng:

–   Là những ý tưởng sai trái , không phù hợp với thực tiễn , do bệnh tâm thần gây ra nhưng bệnh nhân cho là hoàn toàn đúng, không thể giảng giải hay phê phán được.
–   Nội dung hoang tưởng rất nhiều chủng loại , nhưng thường gặp đặc biệt là :

  • Hoang tưởng kiêu căng : tỉ dụ bệnh nhân nghĩ rằng mình có thể làm tướng chỉ đạo quân đội mặc dầu bệnh nhân chưa từng đi bộ đội hoặc bệnh nhân nghĩ rằng mình có thể chữa các loại bệnh khó như bệnh ung thư dù bệnh nhân không học ngành y…
  • Hoang tưởng bị hại: tỉ dụ bệnh nhân nghĩ rằng những người láng giềng hay người trong gia đình đang tìm cách đầu độc bệnh nhân …
  • Hoang tưởng bị chi phối: tỉ dụ như bệnh nhân nghĩ rằng có một thần thế vô hình nào đó đang kiểm soát mọi suy xét hay hành động của mình …

– Bệnh nhân sẽ có một số giận dữ tùy theo nội dung hoang tưởng tỉ dụ như bệnh nhân sẽ từ khước không ăn cơm chung với gia đình và tự nấu ăn nếu bệnh nhân nghi có ai tìm cách đầu độc mình …

  • Ảo thanh:

–   Là bệnh nhân nghe một hay nhiều giọng nói tưởng tượng vang lên trong đầu hay vang bên tai.
–   Nội dung của ảo thanh thường là: đe doạ, cáo buộc , chưởi bới hay nhạo báng bệnh nhân .
–   Bệnh nhân cũng sẽ có một số giận dữ tùy theo nội dung của ảo thanh tỉ dụ như bệnh nhân   sẽ bịt tai khi nội dung của ảo thanh là chưởi bới, bệnh nhân sẽ có hành vi tự vệ nếu nội dung của ảo thanh là đe doạ ……

  • Rối loạn anh tài suy xét :

Lời nói bệnh nhân trở nên phức hợp , đang nói bệnh nhân bỗng đột ngột ngưng lại rồi một lúc sau mới nói tiếp chủ đề cũ hay nói sang chuyện khác. Đôi khi bệnh nhân nói lung tung đến nỗi người nghe không hiểu bệnh nhân muốn nói gì.

  • Các triệu chứng khác tổng quan : 

    Mất đi dự định làm việc :

    Đầu tiên bệnh nhân sẽ không thể tiếp nối làm việc tốt tại cơ quan hay khoa tập tốt trong trường học. Nếu nặng hơn bệnh nhân sẽ không còn làm tốt được các công việc hằng ngày như làm việc nhà, giặt giũ, nấu ăn … và nặng đặc biệt là bệnh nhân sẽ không cẩn thận đến vệ sinh tư nhân , không tắm rửa, ăn uống kém …

    Chú ý: tình hình này được gây ra do bệnh chứ Chưa hẳn tại bệnh nhân biếng nhác .

    Giảm sự mô tả tình cảm :

    Sự mô tả tình cảm của bệnh nhân bị giảm bớt nhiều. Bệnh nhân hoặc sẽ không giận dữ trước các sự kiện vui buồn hoặc trái lại đối với sự  kiện vui thì bệnh nhân buồn và đối với sự kiện buồn thì bệnh nhân tỏ ra vui.

    Sự cách ly xã hội:

    Bệnh nhân không muốn tiếp xúc với những người khác, ngay cả đối với những người thân trong gia đình bệnh nhân cũng không muốn nói chuyện .

    Điều này có thể do anh tài nói chuyện của bệnh nhân bị giảm bớt do bệnh hoặc do bệnh nhân không muốn nói chuyện với người khác vì có hoang tưởng sợ người ta hại mình.

3. Nguyên nhân gây bệnh

Hiện nay vẫn chưa xác minh được duyên do chủ yếu gây bệnh TTPL mà bệnh được nghĩ rằng do một số nhân tố khác nhau kết hợp gây ra:

  • Yếu tố di truyền:

Bệnh TTPL có thiên hướng di truyền trong gia đình . Ở dân số đơn giản thì tỷ lệ bị bệnh là một %, nhưng nếu có một người trong số bác mẹ bị TTPL thì tỷ lệ bị bệnh ở các đứa con tăng đều đến 12% .

  • Yếu tố sinh hoá:

Vài chất hoá học trong não được nghĩ rằng có góp phần gây ra bệnh này , đặc biệt là chất Dopamine .

  • Yếu tố gia đình:

Hiện nay chưa có bằng cớ để nghĩ rằng các rối loạn trong mối quan hệ gia đình có thể gây ra bệnh TTPL. Tuy nhiên người ta nhận xét thấy bệnh nhân TTPL dễ tái phát hơn nếu không khí trong gia đình căng thẳng .

  • Yếu tố môi trường:

Người ta nhận thấy môi trường chung quanh rất nhiều sang chấn (stress) có thể góp phần thúc đẩy sự hình thành bệnh TTPL .

4. Điều trị bệnh tâm thần phân liệt

NGUYÊN TẮC CHUNG

Từ những liên hệ lâm sàng trên nên diễn tiến của 1 bệnh nhân TTPL có thể xem như có 4 thời đoạn (GĐ): GĐ không TC, GĐ tiền triệu, GĐ bộc phát , GĐ di chứng. Trước sự nhiều chủng loại trên của diển tiến bệnh một toàn thể các chiến thuật chữa trị bao gồm:

a. Điều trị nội trú hay ngoại trú

b. Hóa dược chất pháp

c. Tâm lý liệu pháp nâng đỡ

d. Hợp tác ngặt nghèo với thân nhân

e. Tái phục hồi chức năng – tái hội nhập XH

Tương ứng với các thời đoạn tiến triển của bệnh tuần tự từng chiến thuật chữa trị được đưa ra chủ yếu nhằm đáp ứng 3 tiềm năng chữa trị sau:

❖ Làm thuyên giảm các tình hình biểu hiện cấp tính (nội trú, thuốc)

❖ Ôn định các rối loạn tâm thần của bệnh nhân (thuốc, tái thích nghi )

❖ Bù trừ lại các khiếm khuyết tâm thần (tái thích nghi , tâm lý nâng đỡ)

HÓA  LIỆU PHÁP

❖ Cơ bản là thuốc chống loạn thần bao gồm nhóm chống loạn thần cổ điển , nhóm chống loạn thần thế hệ mới, nhóm chống loạn thần chức năng kéo dài. Ngoài ra các nhóm thuốc chống lo lắng , thuốc chống trầm cảm, thuốc điều hòa khí sắc , thuốc ức chế cholinesterase, các thuốc chống Parkinson và các phương thuốc cung ứng cơ thể (vitamine, thuốc tuần hoàn não .), nhuận gan mật có thể được kết hợp khi có công năng lâm sàng phù hợp

❖ Trước khi dùng thuốc chống loạn thần, bệnh nhân phải được khám tâm thần , nội khoa và triển khai các xét nghiệm cận lâm sàng như công thức máu, điện tâm đồ, ion đồ, glucose máu, chức năng gan, thận và tuyến giáp. Trường hợp bệnh nhân không hợp tác hoặc từ khước làm xét nghiệm thì cho thuốc chống loạn thần trước khi làm xét nghiệm.

❖ Ưu tiên sử dụng một phương thuốc chống loạn thần. Chỉ kết hợp khi rất cần thiết

❖ Khởi đầu liều thấp, tăng dần đến khi đạt hiệu quả lâm sàng, đẩy mạnh khi rất cần thiết .

❖ Đáp ứng lâm sàng Dung nạp thuốc, hạn chế các chức năng ngoại ý và chức năng độc như hội chứng ác tính, Steven-Johnson…

❖ Thời gian tối thiểu để đáng giá hiệu quả là 4 tuần với liều phù hợp . Trong tình huống bệnh nhân gia tăng biểu hiện , khó tính , loạn cảm, chức năng phụ nhiều, chức năng độc thì có thể chuyển thuốc trước 4 tuần

❖ Cẩn thận ở người cao tuổi , trẻ thơ và bệnh nhân có bệnh lý cơ thể đi kèm.

❖ Đường uống là chính, chỉ sử dụng tiêm bắp khi bệnh nhân không chịu uống thuốc. Trường hợp tiêm bắp, phải theo dõi mạch, huyết áp trước khi tiêm và 1 giờ sau tiêm.

❖ Điều trị thời đoạn cấp có thể từ 4-8 tuần, Khi đạt được liều chữa trị hiệu quả rất cần thiết nên bảo trì khoảng 1 năm Tiếp đến giảm liều thong thả có thể từ 10 – 20% cho từng tháng. Liều bảo trì thấp nhất được yêu cầu là tương đương 300 -600mg Chlopromazine tuy nhiên đối với từng bệnh nhân liều thấp nhất có hiệu quả là tối ưu nhất.

❖ Nếu kháng trị dùng clozapine, theo dõi huyết đồ 18 tuần đầu tiên , 1 lần/tuần

ĐIỀU TRỊ TÂM LÝ XÃ HỘI:

  • Liệu pháp tâm lý tư nhân : liệu pháp nâng đỡ, bao gồm giải phù hợp lý tình hình bệnh lý cho bệnh nhân và thân nhân. Giúp bệnh nhân yên tâm chữa trị , tin cẩn vào bác sĩ , tuân thủ liệu pháp chữa trị .
  • Liệu pháp nhóm.
  • Liệu pháp gia đình.
  • Liệu pháp tái thích nghi xã hội: thông qua công lao liệu pháp như dạy nghề, hướng nghiệp …

Copy ghi nguồn TrungTamThuoc.com

Link Post bài viết :https://trungtamthuoc.com/n/nguyen-nhan-trieu-chung-va-cach-dieu-tri-tam-than-phan-liet-n882.html

Tài liệu tham khảo

1. PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ TÂM THẦN PHÂN LIỆT; BỆNH VIỆN TÂM THẦN TP. HCM

2. Lý Do Và Triệu Chứng Của Bệnh Tâm Thần Phân Liệt; BS. Lê Quốc Nam – Bệnh viện Tâm thần TP. HCM

Item :232

Tâm thần phân liệt (TTPL) là một bệnh loạn tâm thần nặng, tiến triển từ từ, căn nguyên hiện chưa rõ, có nhiều thể lâm sàng khác nhau. Bệnh tác động xấu làm suy giảm

Ngày viết:
Ga chống thấm Cotton là trang web chuyên chia sẻ kiến thức và kinh doanh sản phẩm Ga Chống Thâm Cotton 100% uy tín tại Việt Nam, với mong muốn đưa sản phẩm hàng Việt tới tay người tiêu dùng